تعزیه، لهجه‌ی ترکی و خاطرات یک دوبلور

زهرا سلیمی -دوبلور کاراکتر «هانی» در انیمیشن «سفینه نجات»- در گفت‌وگو با ایسنا، درباره‌ی اضافه شدنش به پروژه توضیح داد: زمانی که وارد انجمن گویندگان و سرپرستان گفتار فیلم شدم، برای دوره‌ی کارآموزی با چند مدیر دوبلاژ همکاری داشتم. در این میان، سعید شیخ‌زاده یکی از مدیران دوبلاژی بودند که در مسیر آموزش و فعالیت حرفه‌ای با ایشان آشنا شدم. پیش از این نیز در پروژه‌های متعددی با ایشان همکاری داشتم.
وی افزود: در جریان یکی از همین پروژه‌ها، آقای شیخ‌زاده از من پرسیدند که نظرم درباره‌ی صداپیشگی یک پسربچه با لهجه‌ی ترکی چیست؟! این پیشنهاد برای من یک چالش جدی بود؛ زیرا باید صدای پسربچه‌ی تپلی را طراحی و در عین حال لهجه‌ی ترکی را نیز به آن اضافه می‌کردم، بدون اینکه این ترکیب، صدای کودک را به صدای یک فرد مسن یا پیرزن نزدیک کند. این کار نیازمند تکنیک‌های خاصی در صداپیشگی است. من نمونه‌ای از این صدا را برای ایشان اجرا کردم و احساس کردم همان لحظه جرقه‌ی در ذهنشان شکل گرفت و به من گفتند که بیشتر روی آن فکر کنم، این صدا را دوست داشتم، روی آن کار کن و تیپ نهایی را به من ارائه بده. از همان لحظه، حتی در مسیر بازگشت به خانه، به این شخصیت فکر می‌کردم.
این دوبلور درباره‌ی پرداختن به تعزیه در این انیمیشن عنوان کرد: وقتی تصویر «هانی» را دریافت کردم و بعد دیالوگ‌ها به دستم رسید، متوجه شدم که در داستان، «هانی» علاقه‌ی زیادی به اجرای تعزیه دارد. این موضوع برای من بسیار جذاب بود؛ زیرا از دوران کودکی در خانواده‌ای بزرگ شده‌ام که بسیاری از اعضای آن، از جمله دایی‌ها و پدربزرگم، تعزیه‌خوان بودند. به همین دلیل، فضای تعزیه را از نزدیک می‌شناختم. در سالهایی که برای ایام محرم و تاسوعا و عاشورا به شهرستان می‌رفتیم، پسربچه‌های شیطون و پرانرژی را می‌دیدم که علاقه‌ی زیادی داشتند لباس تعزیه بپوشند و در میدان حضور داشته باشند. برخی از آنها به دلیل سن کم، دیالوگی نداشتند، اما کودکانی که بزرگتر بودند و دیالوگ‌ها را حفظ کرده بودند، با اعتمادبه‌نفس در اجرا شرکت می‌کردند.

وی ادامه داد: وقتی شخصیت «هانی» را دیدم، احساس کردم همان پسربچه‌هایی که سالها پیش دیده بودم، دوباره برایم زنده شده‌اند؛ کودکانی که با اشتیاق می‌گفتند: «من هم می‌خواهم تعزیه اجرا کنم، من هم می‌خواهم قهرمان باشم.» من رفتار و شخصیت آن کودکان را از نزدیک دیده بودم و با آنها زندگی کرده بودم. بنابراین، «هانی» برای من به یک شخصیت واقعی تبدیل شد. نکته‌ی مهم دیگر، اعتمادبه‌نفس بالای این کودکان است. تمرین آنها فقط به ایام محرم محدود نمی‌شود. بسیاری از آنها در طول سال تمرین می‌کنند، به‌ویژه زمانی که اعضای خانواده نیز در تعزیه فعال باشند. حتی گاهی اشعار و دیالوگ‌های تعزیه را با ریتم‌های خاص تکرار می‌کنند و نوعی نمایش را در زندگی روزمره‌ی خود اجرا می‌کنند تا برای حضور در تعزیه آماده باشند.
این صداپیشه تأکید کرد: زمانی که چهره‌ی «هانی» را دیدم و دیالوگ‌های او را خواندم، شخصیت برایم جان گرفت. احساس کردم «هانی» همان کودکانی است که سالها قبل دیده بودم؛ همان «سینا»، «کارن»، «نوید» و ... که در زندگی واقعی با آنها مواجه شده بودم.
این هنرمند با اشاره به لزوم نزدیکی دوبلور به شخصیتی که می‌خواهد جای او صحبت کند، اظهار کرد: یک دوبلور، به‌ویژه هنگام صداپیشگی در انیمیشن، باید به معنای واقعی کلمه به شخصیت تبدیل شود. باید ویژگی‌های آن شخصیت را درک کند و خودش را با آن هماهنگ کند تا بتواند بازی درستی ارائه دهد. در زمان ضبط نیز با دیدن سکانس‌ها، «هانی» به‌تدریج برای من زنده شد و شخصیت او شکل کامل‌تری پیدا کرد. هرچه به میانه‌ی کار نزدیک شدیم، احساس می‌کردم دیگر کاملاً «هانی» شده‌ام و در پایان پروژه نیز این احساس را داشتم که داستان «هانی» در حال پایان یافتن است. حتی تا شب همان روز، به‌سختی می‌توانستم از تیپ و صدای او فاصله بگیرم.

وی درباره‌ی شکل‌گیری لهجه‌ی ترکی شخصیت هانی توضیح داد: من در خانوادهای ترک‌زبان بزرگ شده‌ام. به همین دلیل، زمانی که قرار بود لهجه‌ی ترکی را روی زبان فارسی «هانی» پیاده کنم، باید دقت زیادی به خرج می‌دادم تا لهجه طبیعی و باورپذیر باشد. صرفاً دانستن چند واژه‌ی ترکی یا تلاش برای تغییر لحن، به معنای اجرای درست لهجه نیست. فرد باید با زبان و موسیقی آن زبان آشنایی داشته باشد تا بتواند ظرافت‌ها و ویژگی‌های آن را منتقل کند. چند روز درباره‌ی این شخصیت فکر کردم و تمرین داشتم، زیرا صدای هانی باید کاملاً منحصربه‌فرد می‌شد.
سلیمی عنوان کرد: شب پیش از ضبط، اعضای خانواده‌ام را دور هم جمع کردم. برای آنها صدای «هانی» را اجرا کردم و از آنها خواستم نظر بدهند که آیا این لهجه برایشان شیرین و دلنشین است یا خیر. برای من مهم بود که کسانی که خودشان با زبان و فرهنگ ترکی آشنا هستند، این صدا را طبیعی و باورپذیر بدانند. در نهایت، پس از تمرین و بررسی‌های فراوان، صدای هانی شکل گرفت.
وی با اشاره به عشقی که پشت این پروژه بود، بیان کرد: انیمیشن «سفینه نجات» برای من تجربه‌ای بسیار دلنشین بود و همکاری با یک تیم حرفه‌ای و کاربلد، باعث افتخارم شد. اکنون که درباره‌ی «هانی» صحبت می‌کنم، همچنان احساس عمیقی نسبت به این شخصیت دارم. پشت صدای این شخصیت، علاوه بر تکنیک، جزئیات و مدیریت حرفه‌ای آقای سعید شیخ‌زاده، یک عشق عمیق نیز وجود داشت؛ عشق من به پدربزرگم، دایی‌هایم و خاطراتی که از فضای تعزیه و کودکی در ذهن دارم.

سلیمی در پایان خاطرنشان کرد: من عاشق پدربزرگم بودم و او نیز تعزیه‌خوان بود. دایی‌هایم نیز به تعزیه علاقه‌ی زیادی دارند. احساس می‌کنم بخشی از این علاقه و خاطرات در صدای «هانی» جاری شد و به شخصیت او روح بخشید. اگر این عشق و ارتباط عاطفی وجود نداشت، شاید این صدا تا این اندازه برای خودم و مخاطبان دلنشین نمی‌شد. از آقایان هادی محمدیان، محمدامین همدانی و تمامی اعضای تیم «سفینه نجات» تشکر می‌کنم، چراکه همکاری با این گروه حرفه‌ای برای من افتخار بزرگی بود و بسیار خوشحالم که این اثر دیده شده و مورد استقبال هموطنان قرار گرفته است.
انیمیشن سینمایی «سفینه نجات»، محصول استودیوی اسکای فریم، به کارگردانی هادی محمدیان و تهیه‌کنندگی محمدامین همدانی، از ۴ شهریور توسط پخش بهمن‌سبز در سینماهای سراسر کشور اکران خود را آغاز کرده است. https://cinemaideal.ir/vdcb.zb0urhb80iupr.html